Een half uur van te voren zijn we al in de online omgeving die we straks gaan gebruiken, in dit geval Adobe Connect. Alles staat klaar: de presentatie, de polls, de chatruimte. Enkele deelnemers kunnen we via de chat welkom heten; zij proberen de technologie alvast uit. Ietwat zenuwachtig, want de technologie blijft een spannend element bij een webinar (lees hier de blog ‘Technostress‘). Wel krijgen we ook dit punt steeds beter in de vingers. Een paar minuten van tevoren bellen we in en kletsen al wat met de eerste deelnemers. Druppelsgewijs groeit de groep tot we met ongeveer 30 mensen zijn. We kunnen van start!

We hebben inmiddels aardig wat ervaring opgedaan met het ontwerpen en begeleiden van interactieve webinars. In online leertrajecten maken we er regelmatig gebruik van (hier lees je over webinars in een online leertraject Het Nieuwe Afrika) en het is ook krachtig in samenwerking met professionals als John Smith, Harold Jarche en Hans de Zwart. We merken dat er om ons heen belangstelling is voor het werken met webinars. Het lijkt een goede manier om e-learning en online leren te ondersteunen. Wel is het belangrijk om onderscheid te maken tussen verschillende typen webinars. Ik zie vier typen webinars, maar dit is absoluut niet uitsluitend hoor! Meer om een indicatie te geven waar je aan kunt denken.

Schermafbeelding 2013-07-01 om 16.30.21

 

Het lijkt ons waardevol om een paar ervaringen op een rijtje te zetten in de vorm van tips:

Tip 1: Experimenteer met de webinar tool; en zorg voor een plan B.

Er zijn veel verschillende tools beschikbaar. En elke tool heeft net weer wat andere mogelijkheden. Hier vind je bijvoorbeeld een uitgebreid overzicht van tools en functionaliteiten. Zo’n schema kan je helpen kiezen. En vervolgens is het een kwestie van uitproberen. Werkt de tool binnen de wellicht aanwezige firewall? Hoe is de kwaliteit bij gebruik in een internationale groep? Is de audio goed genoeg om te gebruiken? Hoe moeilijk of makkelijk is het voor deelnemers om aan te melden? Het is belangrijk om de tool met een groepje uit te proberen. Vaak is het lastig om met dezelfde omvang te werken in het experiment, als je later in ‘het echt’ zult hebben. Dit maakt onder meer dat het belangrijk is om een plan B te hebben. Wat doe je als… het geluid uitvalt… deelnemers uitvallen… deelnemers de slides niet kunnen zien…de inhoudelijk expert niet goed te verstaan is…

Tip 2: Faciliteer met z’n tweeen

Wij vinden het heel prettig om een webinar met z’n tweeën te faciliteren. De een verzorgt de techniek, de ander richt zich op het (inhoudelijke) proces. Techniek gaat over: deelnemers helpen ‘erin’ te komen, slides mailen, het webinar opnemen, achter de schermen ondersteunen bij audio. Degene die zich op het proces richt heet deelnemers welkom, houdt de chat in de gaten, vat samen, stelt vragen en vraagt door, let op de tijd, doet zo nodig een procedure-voorstel en laat deelnemers aan het woord. Beiden een flinke klus!

Tip 3: Maak een draaiboek

Je gaat een uur tot anderhalf uur werken met een groep. Voor een deel lijkt dit op een face-to-face overleg. Om zo’n overleg productief te laten zijn helpt het vaak ook om de sessie voor te bereiden: wat wil je bereiken, wat wordt de focus, lijn, welke werkvormen, hoe deel je de tijd in, wat zijn kernvragen om aan deelnemers te stellen, wie vervult welke rol, met welke oogst ben je tevreden? Dit is voor een webinar minstens zo waardevol om te doen, temeer het voor velen van ons een relatief nieuwe vorm van werken is. Hoe zorg je voor een korte online kennismaking? Wat hebben deelnemers aan het begin nodig om goed mee te kunnen doen? Wat zijn interactieve momenten en wat vraag je deelnemers dan? Hoe bouw je de inhoudelijke lijn op? Hoe geef je een werkvorm online vorm? Wie begeleidt wat?

Tip 4: Maak deelnemers al voor het webinar nieuwsgierig…

Je zult zien… de tijd vliegt om. Wil je echt even ergens induiken, dan kan het waardevol zijn om deelnemers uit te nodigen tot een kleine voorbereidende opdracht, bijvoorbeeld een week van tevoren. Hierbij kun je denken aan… lezen van een blogpost en hierop reageren met je vragen, een filmpje bekijken om wat in het onderwerp te komen, een twitterchat in de week voorafgaand aan het webinar, een korte reflectie-oefening ter voorbereiding. Zo’n opdracht maakt bovendien dat deelnemers gericht(er) in het webinar stappen: ze hebben er al wat over nagedacht, ze hebben eigen leervragen geformuleerd of ze hebben het onderwerp al wat verbonden aan zichzelf.

Tip 5: Geef tips om de aandacht erbij te houden

Als deelnemer zit je, vaak ‘s avonds, alleen achter je computer met allerlei ander werk dicht in de buurt. Je kunt zo tussendoor je mail even beantwoorden. Voor een productief webinar is het prettig wanneer deelnemers met focus meedoen. Om ze te helpen deze focus vast te houden, kun je deelnemers de suggestie doen aantekeningen voor zichzelf te maken, simultaan een blogpost te schrijven of een mindmap te maken met waardevolle ideeën.

Tip 6: Licht toe hoe de online omgeving werkt

Als je er zelf al aardig bedreven mee bent kun je dit gemakkelijk vergeten. Over het algemeen hoef je er ook niet heel uitgebreid bij stil te staan. Veel tools wijzigen redelijk voor zich. Maar wat wij altijd wel even noemen is het volgende: (1) ‘mute yourself’, zodat er zo min mogelijk ongewenste achtergrondgeluiden zijn. En dan is het slim om er ook goed bij te vertellen hoe ‘unmuten’ werkt, anders blijft het zo stil in het webinar… (2) als je een vraag hebt tijdens de presentatie, stel deze in de chat. (3) Wil je mondeling een vraag stellen of een opmerking maken, steek dan je hand even op (is vaak een functionaliteit in een webinar omgeving). En (4) Wat te doen als er onverhoopt iets misgaat met je verbinding…

Tip 7: Maak gebruik van visualisaties

Uiteindelijk kijk je als deelnemer een uur naar een beeldscherm. Denk bij het ontwerp eens na over hoe je gebruik kunt maken van visualisatie ter ondersteuning van de inhoud. Beelden in plaats van tekst op de slides. Beelden als opstap voor een korte brainstorm in de chat. Een video om gezamenlijk naar te kijken. Hier een erg leuk idee van Nancy White voor een online barometer.

Tip 8: Stimuleer interactie, zet deelnemers aan het werk

Wij geloven sterk in uitwisseling en interactie als vorm van leren. Verbinden van iets wat je nieuw hoort aan je eigen ervaringen en ideeën. Nadenken over toepassingsmogelijkheden. Reflectie op soortgelijke belevenissen. Naast dat dit bijdraagt aan een krachtige leerervaring, zorgt het er ook voor dat deelnemers betrokken blijven. Hierbij kun je denken aan:

  • voorleggen van een poll als opstap naar een stukje presentatie. Je weet een beetje hoe deelnemers over iets denken en kunt een korte dialoog daarover gebruiken als opstap;
  • brainstorm in de chat. Neem hiervoor een heel heldere vraag waarop je korte antwoorden kunt geven. Niet iedereen is snel met typen…;
  • vragen naar een persoonlijke ervaring dat iets illustreert;
  • gezamenlijk creëren of oogsten op een whiteboard;
  • zelfs een socratische dialoog is mogelijk. De audio aanzetten… spelregels uitleggen en die vervolgens goed bewaken.

Tip 9: Oogst de opbrengst

Wat valt er te oogsten uit het webinar? Soms het dat een opname van het webinar, of van de kern van het betoog in een webinar. Soms was de inhoud zo nieuw dat het waardevol is er nog een blogpost over te schrijven. Soms heb je echt iets ‘gemaakt’ met elkaar wat de moeite waard is weer te geven. Een mooi voorbeeld is een webinar met John Smit over social proof. Een interessant thema waar we met elkaar aan gewerkt hebben tijdens het webinar. Als opbrengst zijn er twee blogs verschenen: een blog met een weergave van de inhoud (hier) en een blog met een schets van de uitwisseling van deelnemers (hier). Food for thought!

Behoefte aan nog meer tips? Er zijn verscheidene andere blogs te vinden met tips waar aan te denken voor, tijdens en na het webinar: tips van TechsoupMarcel de Leeuwe, Productivity501, Anecdote, en de E-learning Academy.

Wil je leren een interactief webinar te ontwerpen en te faciliteren? In mei is er weer een workshop van Ennuonline. Hier lees je meer.