Een RSS reader installeren is leuk om te doen. Maar wanneer ga je al die berichten ook lezen? Je hebt al een tijdje een LinkedIn profiel, maar je denk er niet aan om LinkedIn ook te gebruiken om een vraag aan je netwerk daar voor te leggen. En je ‘favorieten’ voortaan bewaren in een social bookmarking programma en dat ook gebruiken als bron van kennis en informatie als je een artikel ga schrijven… Het gebruik van sociale media vraagt om nieuw gedrag.

Open source-denken
Effectief gebruikmaken van sociale media vraagt om een bepaalde stijl van denken. Dit wordt ook wel de ‘open source style of thinking’ genoemd: ‘opening up access to information and ideas so as to generate new business opportunities, join a community that matters, and make a contribution to that same community’. Hier komt ook de uitspraak uit voort ‘give and you will receive’.

Het web2.0 is gebaseerd op participatie en vrijelijk delen van ervaringen. Als je ervoor kiest om te participeren in sociale media, kies je ook voor participeren in een proces van online kennisdelen. Je gelooft erin dat wanneer je zelf iets geeft, je daar ook iets waardevols voor terug krijgt. Dat wordt wellicht niet direct zichtbaar. Je investeert als het ware in een opbrengst op de langere termijn. Dit vraagt om vertrouwen, openheid, en het vanuit een nieuwsgierige houding op een respectvolle manier met elkaar omgaan.

Proactieve houding
Niemand weet dat jij er bent als je niet zelf iets onderneemt. Je bent letterlijk onzichtbaar tot je iets laat zien. Hierbij helpt het als je helder hebt wat je eigen vragen zijn en wat je wilt delen met anderen. Wat maakt jou aantrekkelijk voor anderen? Waar ben jij naar op zoek? Laat dit zien door pro-actief te werken: leg contact, reageer, plaats een bericht. Kortom, neem initiatief.

Feedback kunnen organiseren
De gedachte ‘het wordt beter als anderen ernaar kijken’ past erg bij participatie in sociale media. Iets hoeft niet af te zijn. Of volledig doordacht. Maak gebruik van de meedenkkracht van anderen, benut je netwerk. Laat collega-professionals vanuit andere perspectieven met je meedenken en waardeer de feedback die je krijgt. Dit vraagt om de bekwaamheid om je eigen feedback te organiseren. En de durf om je kwetsbaar op te stellen.

Stel je werkt al een paar dagen aan een blogpost. Je kunt ernaar streven deze helemaal perfect en af te maken. Op een bepaald moment is het ook gewoon goed om hem te publiceren. Geef anderen de gelegenheid om erop te reageren en hem aan te vullen. De dialoog die dan ontstaat, geeft naar alle waarschijnlijkheid weer nieuwe ingangen, ideeën en wellicht input voor een volgende blogpost.

Snel informatie kunnen scannen en verwerken
Sociale media leveren veel informatie en contacten op. Veel interessante weblogs om te volgen. Veel tweets gedurende een dag. Veel groepen en netwerken om je bij aan te sluiten. Veel discussies om te volgen. Veel ideeën om te beschrijven in je weblog. Veel tools om uit te kiezen. Veel… ga zo maar door. En het is prettig wanneer het je lukt om dit af en toe prima te vinden. Om het niet erg te vinden dat je niet alles kunt volgen. Je moet kunnen kiezen waar je aandacht aan gaat geven en waaraan ook niet. En durven loslaten. Verder moet je snel informatie kunnen verwerken en beslissen waar je wel en niet aandacht aan besteedt.

Een balans vinden tussen afleiding en focus
Natuurlijk werk je met een bepaalde focus, maar het is ook goed om je af en toe te laten afleiden online. Je hebt een bepaald interessegebied en van daaruit stel je vragen, zoek je informatie, doe je mee in dialogen en plaats je berichten. Je zoekt professionals met wie je inhoudelijke raakvlakken hebt, die jou inspireren. Maar soms is het waardevol om een ander paadje in te slaan en te zien wat dat je brengt. Of een reactie die je op een bericht krijgt die net in een andere lijn is dan je had verwacht, toch eens met een serieuze blik bekijken. De kunst is om te kunnen gaan met een zekere mate van chaos en werkenderwijs te ordenen.

Eén ding tegelijk blijven doen
Het lijkt misschien of je voor actief gebruik van sociale media moet kunnen multitasken. Je Twitter-account bijhouden, een beleidsplan schrijven en bellen tegelijk lijkt efficiënt. Onderzoekers van de University of North Carolina bestudeerden in 2007 wat er gebeurt wanneer in je hoofd twee verschillende taken met elkaar in concurrentie gaan. Zij ontdekten dat wat ‘multitaskers’ doen, in werkelijkheid bijna altijd ‘switchtasken’ is. De hersenen switchen heen en neer tussen de verschillende taken, waarbij delen van de hersenen beurtelings worden uitgezet en opgestart. Aandacht voor een mailtje tijdens een telefoongesprek betekent dus wel degelijk minder aandacht voor het gesprek. Volgens de onderzoekers kun je door lange training echter wel leren routinetaken te ‘automatiseren’ waardoor je wel kunt combineren. In veel gevallen echter is het belangrijk om aandacht te hebben voor de taak waar je mee bezig bent, ook bij sociale media. Dus val niet in de valkuil om te veel tegelijk te doen en alles half te volgen.

Herken je deze veranderingen? Aanvullingen? Vast! Meer hierover hebben Joitske en ik ook beschreven in ons boek over sociale media en leren, dat na de zomer zal verschijnen bij Bohn Stafleu van Loghum.