Ik interview Ronald Christiaans in de “Innovation and Inspiration Experience” (i-iX) room van de Politie Academie. Deze ruimte is centraal gelegen in het Atrium van de concernlocatie van de Politieacademie in Apeldoorn. Er staan allerlei simulaties zoals een rijsimulator en een computer om virtuele scenario’s te bouwen. En er staat een virtual reality schietsimulator, wat verklaart dat er bordjes hangen om je koppel af te doen. Want voor dat je het weet, pak je in het enthousiasme van het spel je wapen in plaats van een controller. De i-iX is bedoeld om politiecollega’s te inspireren en om innovaties te laten zien en te beleven. Ronald is bij de Politieacademie verantwoordelijk voor het thema digitale simulaties en kan hier enthousiast over vertellen.

Hoe ben je thematrekker digitale simulaties geworden?

Het was eigenlijk toeval. Na mijn terugkeer bij de academie na een detachering, ben ik begonnen als projectmedewerker implementatie Virtual Reality Training (met het programma XVR on scene) en vervolgens werd ik projectleider. Sinds begin 2017 coördineer ik alles rondom digitale simulaties. Er is een duidelijke behoefte aan het samenbrengen van ideeën en ontwikkelingen en dus ook van mensen en organisaties. Daarnaast is het zonde om het wiel opnieuw uit te vinden. Het vraagt learning by doing, een grote ontdekkingsreis. Gelukkig heb ik tijd en ruimte om me erin te verdiepen. Vanuit mijn functie bij de Politieacademie mag ik ook voorzitter van het Landelijk Platform Simulaties zijn. In dit Platform zitten vertegenwoordigers van de organisaties uit het veiligheidsdomein zoals Politie, Brandweer, GHOR maar ook bijvoorbeeld Defensie, academies en kennisinstituten.

Wat zijn de vraagstukken die jullie met VR/AR aanpakken?

De Politieacademie heeft als taak om politiemensen startbekwaam te maken. Dit geldt zowel voor nieuwe collega’s die het basispolitieonderwijs volgen als voor collega’s die het vakspecialistisch onderwijs volgen.

Op dit moment gebruiken we twee simulaties in ons onderwijs. De eerste is een serious game, ook wel business simulatie genoemd, waarmee we trainen op Politieprocessen. Het gaat hierbij niet om vaardigheden maar om processen en procedures. Het programma dat we gebruiken heet ‘XVR on scene’. Het is in eerste instantie voor de brandweer ontwikkeld, daarna de ambulances en nu zijn wij er mee aan de slag. Je kunt een incident nabouwen, bijvoorbeeld een brand, een verkeersongeval of een plaats delict. De studenten werken in zo’n business simulatie samen om op basis van de politieprocessen het betreffende incident op te lossen. Deze simulatie gebruiken we overigens zonder VR bril. Bij samenwerken is het belangrijk om elkaar aan te kunnen kijken.  Ook de aansturing en coaching door de docent is belangrijk.

De tweede simulatie is laserschieten, een vorm van ‘mixed reality’. Je schiet op een muur en via het filmpje hoor je roepen, reageren en je ziet dat je iemand getroffen hebt. Je traint in deze simulatie niet alleen de schietvaardigheid, maar ook situational awareness. Hoe reageer je bijvoorbeeld in complexe situaties?

Hoe komen jullie aan deze ideeën?

Docenten nemen veelal zelf het initiatief om iets met simulaties te gaan doen. Docenten die gevoel hebben bij het gebruik van simulaties omdat ze er thuis mee werken of omdat ze het bij een collega hebben zien werken. Daarnaast organiseren we inspiratiesessies voor onze docenten waarbij we bedrijven uitnodigen om te vertellen wat ze doen en hoe zij over het toepassen van simulaties denken.

Overigens werken we nauw samen met de Politie eenheden. Als een eenheid met een vraag of idee komt, dan gaan we daar mee aan de slag. Immers kan een VR tool die door de eenheid wordt gebruikt in het kader van vakbekwaamheid, ook benut worden bij het startbekwaam maken en andersom. Daar waar mogelijk, werken we ook samen met andere organisaties zoals de brandweer of Defensie, met name de KMAR.

Bij innoveren met nieuwe technologie valt nog heel veel te ontdekken, het is doelgericht pionieren. Soms mislukt er wel eens iets. Daar leer je weer van, dus wat dat betreft is dat geld dan ook weer goed besteed. Er ontstaat niet vanzelf een behoefte omdat de onbekendheid over VR groot is. Vandaar dat we ook inspiratiesessies organiseren.

Zijn docenten enthousiast?

Docenten zijn inderdaad op voorhand enthousiast, zeker als ze zelf met het initiatief komen. Als een docent bij me langs komt omdat hij/ zij iets met VR wil, dan volgt er een gesprek. Waarom wil je het gebruiken? Hoe past het binnen het curriculum? Vind je het alleen maar leuk of maakt het je onderwijs effectiever en efficiënter? Vervolgens kijken we wat we al hebben. Kunnen we tools gebruiken die we al in huis hebben? Als dat zo is, dan kunnen we binnen een paar weken klaar zijn. Is er geen tool beschikbaar, dan gaan we het proces in om een tool te laten ontwikkelen of om een bestaande tool aan te schaffen. De docent kan vervolgens aan de slag in een aparte trainingsruimte voor VR waarbij maximaal 12 personen in verschillende rollen actief zijn. Docenten dienen overigens wel getraind te worden in het gebruik en begeleiden van simulaties. Het inzetten van VR/AR draait sterk om het oefenen van praktijksituaties. Daarbij ben je meer trainer/coach dan docent.

Wat zijn jullie plannen als het gaat om ontwikkelen?

We zijn met een aantal dingen bezig. Studenten van Hogeschool Windesheim werken aan drie VR tools: een rijsimulator, een VR escape room en een Schietsimulator. Op verzoek van het onderwijs en de eenheden bekijken we de mogelijkheden om Artificial Intelligence, Eyetracking and Heatmapping te combineren in een VR tool. Hiermee kunnen we observeren en waarnemen goed trainen. De heatmap visualiseert waar je naar kijkt en geeft feedback op je observatiegedrag. Augmented Reality kan helpen bij het vergroten van materieelkennis. En met VR en 360 graden techniek kunnen we Forensisch rechercheurs beter trainen. Ook bij de selectie van nieuwe collega’s kunnen digitale simulaties een rol vervullen. Er draaien momenteel 2 pilots: een belevingstool over huiselijk geweld genaamd “vergeet mij niet”, en leren presenteren in VR.

Mijn toekomstbeeld bestaat uit het hebben van een vleugel in het gebouw waarin mensen zelf of onder begeleiding aan de slag gaan met digitale simulaties. Om te beleven of om te leren. Dit op basis van een afspraak of gewoon binnen lopend. Docenten zijn dan meer leerbegeleiders dan instructeurs. Ik ben me er overigens van bewust dat dit een vrij hoog ambitieniveau is.

Wat zijn de ervaringen van de gebruikers?

De ervaringen van de gebruikers zijn onverdeeld positief. Het leren wordt leuker omdat het (inter)actiever is. Je moet virtueel oefenen wel goed introduceren. De valkuil is dat ze zich gaan verschuilen achter het systeem als ze het niet goed doen. Je moet deelnemers goed duidelijk maken dat ze het zelf doen, een eigen verantwoordelijkheid hebben voor hun gedrag en dat ze het dus serieus oppakken. Ik zie daarbij overigens geen verschil in leeftijd in beleving, wel in gebruik. Ouderen stappen minder snel in, alhoewel dat niet voor iedereen geldt. Ik had een wijkagent met 30 jaar ervaring die meedeed omdat hij ‘op de lijst’ was gezet. Na de training stond het zweet hem op de rug, hij werd er helemaal ingezogen en zette zich volledig in. Dat is heel mooi om te zien.

En onderzoek?

We werken nauw samen met het hoger onderwijs zoals de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Windesheim. Met Windesheim onderzoeken we de technische mogelijkheden van digitale simulaties. Met de UU doen we onderzoek naar de belevingsaspecten met betrekking tot het gebruik van simulaties. Nu loopt er een onderzoek naar de toevoeging van geur en gevoel tijdens virtueel oefenen. En we hebben plannen voor onderzoek naar de risico’s van het gebruik van digitale simulaties. Er is bij de Politieacademie nog te weinig kennis over de effecten van deelname aan simulaties als VR. We moeten meer oog hebben voor gezondheidsklachten, hoeveel prikkels kun je bijvoorbeeld aan en wat doet VR met PTSS?

Laatste vraag: heb je tips voor opleiders en academies?

Zeker! Mijn drie tips zijn:

  1. Leren moet leuk zijn en VR/AR maakt het leren leuker. Omdat het immersief is, beklijft het beter. De onderdompeling in VR werkt goed.
  2. Ga op ontdekkingsreis. Ga naar evenementen. Puur om jezelf een beeld te vormen en om je kennis te vergroten. Ga bijvoorbeeld in mei naar Leren met VR in Eindhoven. http://www.lerenmetvr.nl/ Ga bij jezelf na wat je wil bereiken, zo hou je de controle. Ga in gesprek met diverse bedrijven. Maak scherp wat je wilt. Als je zelf nog niet zo ver bent, gebruik dan een adviseur of neem een kijkje in de keuken bij andere organisaties.
  3. Koop niet zomaar een VR tool maar denk erover na hoe je hem wilt inzetten. Digitale simulaties zijn en blijven hulpmiddelen die je helpen om je leerdoelen te bereiken.