(foto van Fokke en Sukke scheurkalender)

In de leergang Ontwerpen en faciliteren van blended leren gaat blok 3 over online faciliteren. Deelnemers gaan dan aan de slag met een synchrone sessie, een asynchrone sessie of een publiek event. Het publieke event gaat dit keer over Vegaan of niet? waarbij tot nu toe 35% van de deelnemers carnivoor is en 30% veganistisch. Wil je meedoen of ben je benieuwd hoe zo’n online event eruit ziet: je kunt je nog aanmelden. Online faciliteren is een redelijk nieuwe tak van sport. Je kunt dan dilemma’s tegenkomen waarbij je niet weet hoe te handelen. Hieronder bespreken we vijf van dit soort dilemma’s.

Mijn deelnemers verwachten dezelfde dag een reactie online. Daar krijg ik stress van…
Je bent zeker niet verplicht meteen te reageren. Dit kun je met je deelnemers afspreken. Ga je wel of niet in het weekend ook reageren? In vakanties? Relevante en snelle reacties stimuleren deelnemers wel om actief te blijven. Een goed gebruik is om in duo’s te faciliteren. Zo voorkom je dat je het gevoel hebt altijd online te moeten zijn. Je kunt ook actieve weken afspreken en rustweken. Om stress te voorkomen kun je vaste momenten voor jezelf inplannen waarop je reageert, bv elke dag na de lunch een half uurtje. Overigens speelt in een community ook het dilemma wanneer je zelf reageert of op andere community leden wacht.

De inhoudsdeskundigen praten zo 15 minuten vol. Houden kijkers dit wel vol? 
Over het algemeen geldt dat een video van 3-4 minuten optimaal is. Natuurlijk is dit context gevoelig. Zo zijn er Tedtalks van 20 minuten die heel vaak bekeken worden. Bedenk wat het doel is van de video en de verwachting en interesse van de kijker. Wat je kunt doen is bv. de inhoudsdeskundige interviewen waardoor het meer toe de point wordt. Je kunt de video ook opknippen in een serie van 3 met een duidelijk onderwerp. Dan kan iedereen kiezen of ze allemaal relevant zijn. Een derde tip is dat je ook aan een interactieve video kunt denken. Hierbij krijgt de kijker een vraag of uitnodiging om door te klikken. Zie hier vijf voorbeelden.

Mijn deelnemers reageren niet online
Als deelnemers niet online reageren moet je erachter zien te komen waarom. Is het een drukke week? Snappen ze niet hoe het platform werkt? Spreken de onderwerpen niet genoeg aan? Dit leent zich wel voor contact achter de schermen, per mail, telefoon of chat. Afhankelijk van het antwoord kun je actie ondernemen. Waak er wel voor dat online reacties voor jou een doel op zich worden. Het is niet altijd erg als mensen niet reageren. Als deelnemers per mail hebben uitgewisseld is dit ook prima. Je kunt ze dan wel stimuleren iets van dit contact online te delen. En kijk vooral eens naar hoeveel er wel gelezen wordt! De lat ligt vaak te hoog als mensen face-to-face gewend zijn te werken. Online zal niet iedereen even actief zijn.

Ik heb zowel ‘snelle jongens’ als ‘digibeten’ online
In bijna alle asynchrone trajecten zie je verschil in snelheid van reageren. Degenen die meer tijd hebben of enthousiast zijn zullen sneller actief zijn. Online biedt flexibiliteit om makkelijk extra onderwerpen aan te bieden (maak dan wel duidelijk dat het optioneel is). Voor de mensen die later aanhaken kan het overweldigend zijn om al veel reacties te zien. Je kunt voor hen bv. samenvatting geven of ze helpen waar ze makkelijk kunnen instappen. Daarnaast kun je zorgen voor een goede structuur en een handout of video waarin je het gebruik uitlegt. Zorg dat ‘digibeten’ een helpdesk kunnen benaderen met vragen (dit kun je zelf zijn of een collega) en dat je online tools net zo makkelijk zijn als Facebook. Als laatste kun je in een bijeenkomst ook aandacht besteden aan het gebruik van online tools. Laat bijvoorbeeld iemand die handig is via een beamer zien hoe hij of zij online navigeert.

Een online discussie komt in een negatieve spiraal. Moet ik ingrijpen?
Reageer snel en op meta niveau om te weten wat er speelt. Meng je dus niet in de discussie maar ga erboven staan. Vaak is het beter om dit achter de schermen te doen (buiten het platform om) voor de veiligheid. Overigens is het goed af en toe te polsen wat mensen van de online uitwisselingen vinden. Soms worden opmerkingen die niet zo bedoeld zijn als kritiek opgevat. Je voorkomt negatieve communicatie door zelf een rolmodel te zijn van het type communicatie wat je wilt stimuleren. Wees dus zelf waarderend online.

* asynchroon is communicatie waarbij je niet op dezelfde tijd online bent, ook wel different time, different place genoemd. Bij synchrone events is iedereen wel tegelijk online – same time, different place