Navigate / search

De invloed van sociale media – technologie is meer dan maar een middel

Ik hoor vaak: “de technologie is maar een middel en moet niet voorop staan, laten we beginnen bij het doel en dan komen we vanzelf uit bij de middelen, de technologie”. Welk platform we gebruiken doet er niet toe als we maar ons doel bereiken. Leg niet de nadruk op de technologie. In deze blogpost betoog ik dat technologie veel meer dan een middel is. Sociale technologie zijn een sturende kracht achter sociaal leren. En ook binnen organisaties en netwerken is de keuze van (sociale) technologie belangrijk.

Ik werk samen in een team van 5 professionals, maar in verschillende projecten. We merkten dat we eigenlijk vooral advies vroegen aan degene waar je mee samen werkt in een project. De drempel om even snel een ander mee te laten kijken is toch hoog. Mijn antwoord zocht ik in de rollen: bijvoorbeeld een rol van ‘meedenker’. Een collega stelde echter voor om slack te gebruiken, waarmee je snel een vraag kunt stellen en iemand ‘in een gesprek’ kunt roepen door zijn of haar naam te taggen. We zijn nu een maand aan het slacken en het werkt. Slack was meer dan een middel, het introduceren van slack werd tijdelijk een doel tot het in de routines van het team zat. Een innovatie gedreven door toolkeuze.

Technologie moet geen doel worden?

Een bekend voorbeeld is Henri Ford die de eerste auto bouwde in 1896. Ford zag een wagen die voortbewoog zonder paarden. Als Ford gevraagd zou hebben wat mensen willen hadden ze waarschijnlijk om een sneller paard gevraagd. En als Ford eerst het doel zou hebben bedacht en dan het middel zou hij mensen van A naar B hebben willen brengen en opnieuw gekozen voor de paarden…

Wilfred Rubens betoogt ook – technologie is meer dan een middel. Hij stelt  “technologie kan een ‘enabler‘ zijn van andere manieren van leren. Technologie leidt niet zelfstandig tot onderwijsvernieuwing. Maar technologie kan inspireren en mogelijk maken.” Ook in het onderwijs betoogt de OU kan technologie best een doel zijn. De voorbeelden laten zien dat technologie niet ‘slechts een middel’ is om uit te voeren wat wij willen doen. Technologie stuurt wel degelijk. Wanneer nieuwe technologieën beschikbaar komen stuurt dit ons gedrag na een periode van experimenteren.

De pil een voorbeeld van de invloed van een nieuwe technologie

De pil is een voorbeeld van een revolutionaire technologie die veranderd gedrag heeft teweeg gebracht. Evert Ketting toont aan de pil een voorbeeld is van de juiste technologie op de juiste plaats op het juiste moment. Bij het zoeken naar 500 proefpersonen om te testen waren er al 5000 aanmeldingen. 10 jaar na de introductie van de pil in Nederland in 1962 werd het al door twee derde van de vrouwen werden gebruikt. Twintig jaar later was het gebruik van de pil de norm geworden Een 16-jaar oud meisje dacht in 1988 tijdens een onderzoek zelfs dat het onmogelijk was om seks te hebben zonder de anticonceptiepil, ze wist niet dat het zwangerschap voorkomt. De grote verandering gebracht door de pil is dat seksualiteit werd losgekoppeld van zwangerschappen. Voor de pil waren er al andere anticonceptie middelen zoals het pessarium en condooms. Toch is de pil het grote succes geworden. Een van de redenen is omdat het nemen van de pil losstaat van de seksuele handelingen en daarmee respectabel werd. En natuurlijk ligt het gebruik in de hand van vrouwen. Ten slotte was het meer betrouwbare methode, zodat artsen het ook accepteerden.

Sociale media als drijvende kracht achter sociaal leren   

Net als de pil komt sociale media op de juiste tijd op de juiste plaats. Het sluit aan bij een trend van individualisering en uiting van jezelf. In combinatie met de komst van smartphones en tablets maakt het continue delen met je netwerken, sport-en vriendenclubjes mogelijk. Het is een belangrijke door technologie gedreven verandering in de maatschappij.

De invloed van sociale media op de maatschappij maken een nieuwe manier van sociaal leren mogelijk, ook in organisatie en netwerken. Isaac Newton schreef: ‘Als ik verder kan zien, komt dat omdat ik op de schouders van reuzen sta. Door het publiekelijk delen, de snelheid waarmee berichten verspreid worden via sociale media is het mogelijk om op de schouders van een heleboel collega professionals te staan. Sociale media zijn een sturende kracht die in sterke mate ons dagelijks denken en doen bepalen, ook steeds meer voor uitwisseling tussen professionals. Dat is een enorme innovatie in leren gestuurd door de technologie van sociale media.

Technologie om sociaal leren in organisaties te stimuleren

In navolging van onze communicatie op sociale media als Facebook, Twitter en Instagram wordt ook leren in organisaties socialer, mits ondersteund door de juiste technologie. Bij Rijkswaterstaat is Yammer succesvol geïntroduceerd voor kennisdeling tussen afdelingen. De technologie sloot aan bij wat mensen al kennen (Twitter en Facebook) en er was een visie op de nieuwe communicatie die men wilde zien, sneller en participatief. Zo werd een beleidsplan met input van iedereen via Yammer ontwikkeld. KLM-Airfrance heeft ishare geïntroduceerd. De community manager is degene met een sterke visie op wat er mogelijk is als mensen meer gaan delen – innovatie in de business. Hij ging op zoek naar een platform met een visie op sociaal delen die aansloot bij zijn eigen visie.

De voorbeelden van Ford, ons Slack groepje, maar ook Rijkswaterstaat en KLM-Airfrance laten zien dat er een visionair nodig is die de toekomst voor zich ziet, iemand die de wagen die voortbeweegt zonder paarden voor zich ziet. Tegelijkertijd speelt technologie ook een belangrijke rol die bepaald gedrag kan stimuleren en faciliteren. Technologie is hiermee niet maar een middel maar ook belangrijke drijvende kracht bij verandering.

De mini-stress momentjes door technologie

Hier zie je een foto van verlaagd stoeprandje dat me bij elke treinreis nog blij maakt. Op weg naar mijn station moest ik met mijn fiets hier altijd een hoge stoep op, net terwijl je haast hebt en terwijl er tegenliggers op dit fietspad aankomen. Met een zware tas voorop is het ook nog zwaar je fiets erop te tillen. Op een mooie dag zag ik dit opstapje en ik werd er helemaal blij van want nu kan ik gewoon doorfietsen. Snel tussen de tegenliggers door en mijn trein halen. Deze stoepverlaging lijkt een detail maar maakt mijn reis naar het station als fietser zo veel fijner. Er is een mini-stress momentje weg.

Hou jij je bezig met online leren en samenwerken? Of dit nu gaat om blended cursussen, een sociaal intranet of online werkplekleren – hierbij krijg je te maken met ergernissen. De mini-stress momentjes. Zo zijn de technische details soms een hobbel. Ik heb een online cursus in Sharepoint gefaciliteerd en daar komt mijn eigen allergie voor Sharepoint vandaan. Elke keer als ik een antwoord wilde lezen moet ik doorklikken om het antwoord open te klappen. Ik werd daar helemaal suf van! Behalve het kijken naar functionaliteiten is het dus ook belangrijk om te (blijven) kijken naar de zogenaamde dissatisfiers, ‘ergernissen’ dingen die maken dat een tool stress oplevert.

Herzberg heeft een model voor motivatie van werknemers – waarbij hij onderscheid maakt tussen satisfiers en dissatisfiers, lees bijvoorbeeld deze uitleg. Er is misschien sneller aandacht voor de satisfiers (wat levert het op?) maar kijk ook naar je dissatisfiers bij het gebruik van online tools. Herzberg heeft zeker gelijk vind ik – dissatisfiers moet je zoveel mogelijk wegnemen. Ze zijn misschien klein maar hebben veel invloed. In Ghana mochten we geen directe vlucht boeken om kosten te besparen en moesten dan overstappen in Londen. Dit was zo’n dissatisfier dat we het er continue over hadden en de verhalen steeds erger werden. Op het moment dat dit veranderd werd was kon er pas weer aandacht zijn voor belangrijke zaken.

Hoe kun je dissatisfiers opsporen bij online leren/samenwerken?

  • Let bij kiezen van tools op mogelijke dissatisfiers. Zo is dit voor mij een reden om voorrang te geven aan tools die mensen al gebruiken. Geen nieuwe tools = minder kans op dissatisfiers. Testen met deelnemers helpt ook natuurlijk. En zelf goed testen. Een shiny nieuwe tool maar onhandig omdat het niet werkt in de browser die de meesten gebruiken? Niet doen.
  • Maak inloggen makkelijk. Inloggen kan een hobbel zijn/worden. Zo ben ik heel blij dat je met Adobe Connect een webinar link kunt sturen naar deelnemers. Klik op deze link en vul je naam in. Zo eenvoudig moet het deelnemen ook zijn. Ik heb met een platform gewerkt waar je je eigen wachtwoord niet kon veranderen. Voor mij is dat een dissatisfier waar mensen zich echt aan kunnen gaan storen. Een no go. In bepaalde situaties kun je daarom speciaal kiezen voor een tool zonder login. Zie hier bijvoorbeeld 9 video conferencing tools zonder login.
  • Monitor op dissatisfiers. Je kunt niet alles voorzien en testen en het is heel persoonlijk wat een dissatisfier is. Dus monitor wat makkelijk/moeilijk verloopt en probeer bij te sturen. Zo merkte ik bij een serie webinars dat sprekers zenuwachtig waren voor de techniek. Het inzetten van iemand die daarbij helpt ‘ontzorgt’ en neemt deze stress weg. In een ander traject waren mensen de link snel kwijt. Het hielp om een bookmarklet (icoontje) te hebben die ze in de browser konden vinden en daar maar op hoefden te klikken.

Eigenlijk ben je op zoek naar mijn verlaagde stoeprandje maar dan voor de mensen waar jij mee online samenwerkt.

Meer leren over online faciliteren? Je kunt je nog inschrijven voor de leergang van 3 maanden ‘ontwerpen en faciliteren van blended leren‘. Online start op 8 juni dus inschrijven voor 31 mei.